Każdy z nas przechodzi przez etapy i cykle życia, gdzie coś się kończy, a coś nowego zaczyna – przechodzimy z jednego etapu do drugiego, ponieważ zmieniają się nasze potrzeby oraz zadania rozwojowe, które musimy po prostu realizować. Tak jak u młodych ludzi zmieniają się etapy – dorastają, przechodzą przez fazy dojrzewania, a następnie wkraczają w dorosłość, zakładają rodzinę i stają przed nowymi wyzwaniami – tak i w kolejnych fazach życia, takich jak późna dorosłość, nasze potrzeby stają się inne i bardziej specyficzne. W miarę, jak zmieniają się zadania rozwojowe, pojawiają się nowe role, które wiążą się z innymi oczekiwaniami, obowiązkami i możliwością refleksji nad dotychczasowym życiem.

Rola dziadków

Psychologia rodziny i rozwoju człowieka zajmuje się podróżą po cyklu życia. Różne teorie, takie jak teoria cyklu życia rodziny Evelyn Duvall, czy teoria rozwoju psychospołecznego Erika Eriksona, wskazują na znaczenie etapów życia, w których zmieniają się nie tylko nasze potrzeby, ale także role społeczne i relacje z innymi. Zgodnie z tymi teoriami, przejście przez kolejne fazy – od dorastania do dorosłości, aż po późną dorosłość – wiąże się z ewolucją zadań rozwojowych, które są specyficzne dla każdego okresu życia. W ostatniej fazie życia, zgodnie z teoriami rozwoju, nasze potrzeby stają się bardziej specyficzne i związane z refleksją nad minionymi doświadczeniami. W tym okresie, podobnie jak w innych fazach życia, pojawiają się nowe zadania rozwojowe, takie jak utrzymywanie więzi rodzinnych czy przekazywanie mądrości młodszym pokoleniom. Aby lepiej zrozumieć potrzeby i zadania dla ostatniej fazy rozwojowe, zatrzymajmy się na chwilę i skupmy się czym tak naprawdę mierzą się ludzie będący w tym miejscu. Mowa, najprościej mówiąc o naszych babciach i dziadkach. Głównym zadaniem w tej fazie jest przygotowanie się do refleksji nad własnym życiem i przechodzenie przez proces starzenia się w pełnej akceptacji siebie. Dziadkowie koncentrują się na przekazywaniu mądrości młodszymi pokoleniom, czyli swoim dzieciom i wnukom, oraz na budowaniu trwałych więzi rodzinnych.

Więzi międzypokoleniowe

Młodsze pokolenia żyją w szybkim tempie, w świecie pełnym technologicznych innowacji i zmieniających się wartości, co często sprawia, że nie koncentrują się na pielęgnowaniu więzi z dziadkami. Relacje te bywają trudniejsze, podczas gdy młodsze osoby irytują się pytaniami starszych o ich życie, sukcesy i porażki, które często odbierają jako próbę kontroli. Dziadkowie, z troski o wnuki, starają się zrozumieć ich świat i nadążyć za tempem zmieniającej się rzeczywistości. Z drugiej strony, młodsze pokolenie nie przepada za narzekaniem starszych na współczesny świat, co często jest powszechne. Dodatkowo rozmowy o śmierci, które często pojawiają się w dialogu z dziadkami, mogą być niekomfortowe i stanowić barierę w budowaniu silnych więzi międzypokoleniowych, prowadząc do oddalenia się tych dwóch światów. Biorąc pod uwagę etap rozwojowym, w którym aktualnie są nasi dziadkowie, my, młodsze pokolenie, możemy ich wspomóc, chociażby podtrzymywaniu więzi międzypokoleniowej.

Jak obchodzimy Dzień Babci i Dziadka?

Zwykle, gdy zbliża się styczeń, zaczynamy zastanawiać się, jaki prezent wybrać dla naszych dziadków. Pomysły się kończą, ponieważ w poprzednich latach wykorzystaliśmy już większość dostępnych opcji. Najmłodsze dzieci przygotowują laurki, nieco starsi wręczają kwiaty i bombonierki, a ci w bardziej dorosłym wieku kupują ulubione alkohole lub praktyczne gadżety, które mogą przydać się na tym etapie życia. Inni decydują się na sfinansowanie wizyty u lekarza lub rezerwację turnusu wypoczynkowego nad morzem. Wszystkie te pomysły są trafione, a dziadkowie z pewnością ucieszą się z takiego podarunku, bo dla nich najważniejsza jest pamięć. A co gdyby do prezentu dodać coś bezcennego – nasz czas? Czas, który poświęcimy na rozmowy, na wspomnienia, które starsi tak bardzo uwielbiają. Może warto zapytać o historię naszej rodziny, o tradycje, które, choć dobrze znamy, warto przywrócić do rozmowy. Możemy także zaproponować wspólny przegląd rodzinnych zdjęć lub laurek od wnuków – jestem pewna, że dziadkowie nadal je przechowują, jako najwięksi kolekcjonerzy sentymentalnych pamiątek. Jeśli w tym roku, nie masz jeszcze pomysłu na prezent albo jesteś w trakcie jego poszukiwania, wygeneruj w tym dniu czas, który spędzisz ze swoimi dziadkami, na rozmowie, na wspólnym wypiciu herbaty i zjedzeniu ciasta, trochę dłuższy niż zwykle. Będzie to duży krok do tego, aby pielęgnować więzi międzypokoleniowe.

Nie tylko od święta

Znasz już zadania rozwojowe, które towarzyszą etapowi życia Twoich dziadków. Wiesz, że jednym z nich jest dbanie o trwałe więzi rodzinne oraz przekazywanie mądrości i wartości życiowych młodszemu pokoleniu. Rozumiesz, dlaczego tak często dopytują o Twoje życie i wspominają o przeszłości. Pamiętajmy, aby dbać o te więzi nie tylko od święta, jakim jest Dzień Babci i Dziadka. Pielęgnować je możemy przez cały rok, planując różnorodne aktywności rodzinne i angażując w nie naszych najstarszych członków. Jest wiele sposobów, które pozwalają utrzymać bliskość i relacje – spotkania rodzinne, wspólne gry planszowe, oglądanie ulubionych seriali dziadków czy teleturniejów. Pomoc w ogrodzie, krótka rozmowa telefoniczna w ciągu dnia czy wiadomość tekstowa – możliwości jest naprawdę wiele. To my najlepiej znamy naszych dziadków i wiemy, co sprawia im radość. Wykorzystajmy te możliwości i wspierajmy ich w realizacji ich ostatnich zadań rozwojowych, bo kiedyś możemy  znaleźć się w tym samym etapie życia i potrzebować wsparcia w przejściu przez te same wyzwania.

Aleksandra Boda

Koordynatorka rejestracji CTiP w Namysłowie
Studentka psychologii